-->
Anasayfa Uzman Görüşü Haberler  Bağlantılar  Mevzuat  Galeri  Dokümanlar  İletişim Uzmanlık deneyim ekip çalışması RİSK MED
Yeni Yangın Yönetmeliğinin Esasları E-posta Yazdır
Mustafa YAZICI

YENİ YANGIN YÖNETMELİĞİNİN ESASLARI

Mustafa Yazıcı
Makina Mühendisi
RİSK MED Uzmanı


Bilindiği üzere "Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik'', 26.07.2002 tarih ve 24827 sayılı Resmi Gazetede yayımlanmıştı. Bu Yönetmeliğin 140.maddesinde; "26.10.1995 tarihli ve 95/7477 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan Kamu Binalarının Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik yürürlükten kaldırılmıştır. Belediyeler tarafından çıkarılmış bütün yangından korunma yönetmelikleri ve talimatları yürürlükten kaldırılmıştır.'' denilmiş ve Geçici Maddelerde bazı konularda 3-5 yıl geçiş süresi tanınmıştı.

Bakanlar Kurulunca 27.11.2007 tarihinde uygulamaya konulması kabul edilen yeni Yönetmelik, 19 Aralık 2007 tarih ve 26735 sayılı Resmi Gazetede günü yayımlanarak yürürlüğe girmiştir.Yine 2 Geçici Madde ile bunların yerine getirilebilmesi için 1 yıl süre tanınmıştır. Burada yine dikkati çeken durum bir önceki yönetmelikte olduğu gibi yönetmeliğin Bakanlar Kurulunca kabul edilip, Cumhurbaşkanı tarafından onaylanmasıdır. Ancak, hemen belirtmek gerekir ki, hazırlanan bir yönetmelikte konulan geçiş süresi biter bitmez (2002 yılında yayımlanan Yönetmelikteki bazı konular için 5 yıl süre tanınmıştı.) karşımıza Yeni Yönetmelik çıkmaktadır. Ve yine konuyla ilgili birçok mevzuatı bilmek gerekiyor.

Yeni Yönetmelikte şüphesiz birçok değişiklik varsa da burada sadece konuyla ilgili (İş Sağlığı ve Güvenliği) bazı değişikliklere yer verilecektir. Mekanik Tesisatı,Yapı Malzemeleri, Emniyet Uzaklıkları vb konulara değinilmeyecektir. Ayrıca, kamu yararı açısından bu Yönetmelikte değinilmeyen yada yanlış yorumlara yol açacak birtakım düzenlemelere de burada yer verilmeyecektir. Yangın, Mekanik Tesisat, LPG, İş Sağlığı ve Güvenliği gibi uzmanlık alanlarında çalışanların bu yönetmeliği ve eklerini titizlikle incelemeleri gerekmektedir.

Yeni Yönetmelik toplam 171 maddeden oluşmaktadır. Yönetmeliğin Ekleri ise 14 adettir.

Yönetmeliklerde geçen "Ekler'' nedense konu sonuna konulduklarından maddeleri okurken takipleri de zor olmaktadır. Oysa yeri gelmişken konulan bir çizelge, tablo konuyu daha anlaşılır kılmakta, dikkat dağılmamaktadır. Konuyu bir bütünsellik içerisinde görebilmek amacıyla biz burada işe ‘'tersinden'' başlayarak öncelikle ‘'Ekleri'' ana başlıklarıyla koyduk, böylece okuyucularında kabaca Yönetmelikte nelerin olduğunu algılamalarını istedik. Bu nedenle önce ekleri ana başlıklarıyla bir görelim;

Ek-1 Bina Tehlike Sınıflandırması

Ek-1/A Düşük Tehlike Kullanım Alanları

Ek-1/B Orta Tehlike Kullanım Alanları

Ek-1/C Yüksek Tehlike Kullanım Alanları

Ek-2 Malzemelerin Yanıcılık Sınıfları

Ek-2/A Yapı Malzemeleri İçin Yanıcılık Sınıfları (Döşeme Malzemeleri hariç) (TS EN 13501-1'göre)

Ek-2/B Döşeme Malzemeleri İçin Yanıcılık Sınıfları (TS EN 13501-1'e göre)

Ek-2/C Yanıcılık Sınıfı A1 Olan Yapı Malzemeleri

(Test edilmeye gerek olmadan yanıcılık sınıfı A1 ve A1fl olarak değerlendirilen malzemeler)

Ek-2/Ç Yapı Malzemelerinin TS EN 13501-1'e göre yanıcılık sınıflar

Döşemeler Dışındaki Yapı Malzemeleri İçin Yanıcılık Sınıfları

 

Ek-3 Yangına Dayanım (Direnç) Sembolleri ve Süreleri

Ek-3/A Yapı Elemanlarının Yangına Dayanım (Direnç) Sembolleri

Ek-3/B Yapı Elemanlarının Yangına Dayanım (Direnç) Süreleri

Ek-3/C Bina Kullanım Sınıflarına Göre Yangına Dayanım (Direnç) Süreleri

Ek-4 Binalarda En Fazla Kompartıman Alanları

Ek-5

Ek-5/A Kullanıcı Yükü Katsayısı Tablosu

Ek-5/B Çıkışlara Götüren En Uzun Kaçış Uzaklıkları ve Birim Genişlikleri

Ek-6 Bir Sıra İçindeki Koltuk Sayısı

Ek-7 Otomatik Algılama Sistemi Gereken Binalar

Ek-8 Yağmurlama Sisteminde Su Deposu En az Hacmi

Ek-8/A Yağmurlama Sisteminde Düşük Tehlike ve Orta Tehlike İçin Su Deposu En Az Hacmi

Ek-8/B Yağmurlama Sisteminde Yüksek Tehlike İçin Su Deposu En Az Hacmi

Ek-8/C Yangın Dolapları ve Hidrant Sistemi İçin İlâve Edilecek Su İhtiyaçları

Ek-9 LPG Tüplerinin Bina Dışında Depolanmasında Asgari Emniyet Uzaklıkları

Ek-10 Dökme LPG Tankları Asgari Emniyet Uzaklıkları

Ek-11 Yanıcı ve Parlayıcı Sıvıların Depolama Yerine Göre Depolama Miktarları

Ek-12 Yanıcı ve Parlayıcı Sıvıların Depolanması

Ek-12/A Yanıcı ve Parlayıcı Sıvıların Depo Binası İçinde Depolanması

Ek-12/B Yanıcı ve Parlayıcı Sıvıların Bina İçinde Depolanması

Ek-12/C Açıkta Kurulu Yerüstü Tankları ile İlgili Asgari Emniyet Mesafeleri

Ek-12/Ç Yeraltı Tankları ile İlgili Asgari Emniyet Mesafeleri

Ek-12/D Taşınabilir Kaplar ile Depolamada Koruyucu Bölge Genişliği

Ek-13 Akaryakıt Servis İstasyonlarında Asgari Emniyet Mesafeleri (m)

Ek-14 Çıkışlara Götüren En Uzun Kaçış Uzaklıkları.

Böylece genel bir bilgi edindikten sonra, konuyla ilgili bazı değişikliklere kısaca bir göz atalım;

Öncelikle Yönetmeliğin "amacı''na bir göz attığımızda bir önceki Yönetmelikle aynı olduğunu görüyoruz;

Bu Yönetmeliğin amacı; kamu kurum ve kuruluşları, özel kuruluşlar ve gerçek kişilerce kullanılan her türlü yapı, bina, tesis ve işletmenin, tasarımı, yapımı, işletimi, bakımı ve kullanımı safhalarında çıkabilecek yangınların en aza indirilmesini ve herhangi bir şekilde çıkabilecek yangının can ve mal kaybını en aza indirerek söndürülmesini sağlamak üzere, yangın öncesinde ve sırasında alınacak tedbirlerin, organizasyonun, eğitimin ve denetimin usul ve esaslarını belirlemektir.

2002 Yönetmeliğinde "Tanımlar''da geçen ‘'Yangın Dayanıklılık Sınıfı''nın, Yapı Malzemelerinin Yanıcılık Sınıfları (Tablo-1) in değiştiği görülecektir.Yine tanımlarda bazı ilaveler ve değişiklikler yapılmıştır. Örneğin: EN Avrupa Standardı,Güvenlik Bölgesi, Yangın Tahliye Projesi vb eklenmiş,Yüksek Risk tanımı ,Yüksek Tehlike olarak değiştirilmiştir...İlk başta da belirttiğimiz gibi Ekler kısmında ‘'Bina Tehlike Sınıflandırması'' yapılmıştır. Binaların Kullanım Sınıflarında değişiklik yapılmış, Eğitim amaçlı binalar, Sağlık amaçlı binalar ile Tutukevi, cezaevi ve ıslahevleri kaldırılmış, bunların yerine Konutlar, Kurumsal binalar,Yüksek tehlikeli yerler konulmuştur.

Bazı sayısal değerlerde değişikler bulunmaktadır, burada birkaç örnek verilecektir, dolayısıyla konu üzerinde çalışacaklar ilgili bölümlere daha dikkatli bakmalıdırlar. Değişen bazı değerlere gelince; Kaçış merdivenlerinin en çok genişliği 200 cm yi geçmeyecektir derken,Yeni Yönetmelikte 120 cm den az olamaz denilmiştir. Konutlar kısmında (Özel Düzenlemeler) Yeni Yönetmelikte bazı Yapı Yükseklikleri değerleri verilmiş ( 21.50; 21.50- 30.50; 30.50-51.50; 51.50 den yüksek ) şartlar bu aralıklara göre konulmuştur.

Tanımlar kısmına EN (Avrupa Standartları) nin eklendiğinden söz etmiştik. Genelinde, bir önceki Yönetmelikte geçen TS normlarının yerine bu yönetmelikte EN normlarının girdiğini görüyoruz.TS normlarının değişebileceği (uyumlaştırılacağı) düşünülerek daha önce TS yazan normlar yerine ‘'ilgili Türk Standartlarına uygun olması gerekir'' şeklinde ibarelere rastlıyoruz. Örneğin, "Kazan dairesinin TS 1257,TS 2192 ve TS 2736 standartlarına uygun olması gerekir'' yerine ‘'ilgili Türk Standartlarına'' denilmektedir. Aynı durum Yakıt depoları, baca tesisatı vb içinde geçerlidir.

Kazan Dairelerinin kapı sayısının belirlenmesi değişmiş ,kazan dairesinin Isıl Kapasitelerine (kW) göre belirlenmesi gereği belirtilmiştir. Kazan Dairelerinde en az 1 adet 6 kg lık çok maksatlı KKT yangın söndürme cihazı zorunluluğu bu Yönetmelikte de aynen geçmektedir. Ülkemizde doğalgaz kullanımının yaygınlaşması bu yönetmelikte de birçok maddede yerini bulmaktadır. Örneğin;Doğalgaz ve LPG tesisatlı kazan dairelerinde ‘'Yetkili bir kurum tarafından verilen kazan dairesi işletmeciliği kursunu bitirdiğine dair sertifikası bulunmayan şahıslar, kazan dairesini işletmek üzere çalıştırılamaz"' denilmiştir. Sıvılaştırılmış petrol gazının kısaltılmış adı (SPG) yerine artık ülkemizde yerleşmiş bir deyim olarak (LPG) nin bu Yönetmelikte kullanıldığını görmekteyiz.

LPG depolanması ve ikmal istasyonları ile ilgili güvenlik tedbirlerinde de; "1) Statik topraklama ölçümleri, yılda en az 1 defa uzman kişi ve kuruluşlar tarafından yapılır ve sonuçları dosyalanır. Yaylı emniyet valflerinin hidrostatik testleri, 5 yılda bir yapılır. Tankların hidrostatik testleri ise, 10 yılda bir yapılır.

2) LPG satılması, taşınması, kullanılması ve denetlenmesi gibi işler ile direkt olarak ilgilenen personelin tamamına LPG güvenlik tedbirleri, istasyonlardaki ilgililere ise, gaz kaçağı veya yangın olduğunda müdahalenin nasıl yapılması gerektiği, gaz şirketleri tarafından uygulamalı tatbikat ile anlatılır. Nazari ve uygulamalı eğitimleri veren firmalar, bu eğitime tabi tutulmuş personele belge verir. ‘' denilerek bakım,eğitim ve testlere ilişkin maddelere yer verilmiştir.

Kazan dairesi topraklaması için verilen 20 Ohm değeri yerine, Elektrik Tesislerinde Topraklamalar Yönetmeliğine (21.08.2001 Tarih ve 24500 Sayılı RG) atıf yapılmıştır. Yeri gelmişken,elektrikle ilgili diğer hususlarda da sayısal değer verme yerine İlgili Yönetmeliklere atıf yapıldığı görülmektedir...Asansör sistemlerinde TS 10922 yerine Asansör Yönetmeliğine (95/16/AT) göre imal ve tesis edilir denilmiştir...Paratoner kelimesi yerine Yıldırımdan Korunma Tesisatı, Sprinkler yerine Yağmurlama Sistemi,Yönerge yerine İç Düzenlemeler ibarelerinin yer aldığı görülmüştür.

Yönlendirme işaretlerinde ‘'ÇIKIŞ'', "ACİL ÇIKIŞ'' tanımları yapılarak sayısal değerler verilmiştir. Yangın Algılama ve Uyarı sistemlerinde,Yapı Yüksekliği veya Toplam Kapalı Alan esas alınmış ve belirtilen değerlerin üzerindeki binalarda Otomatik Yangın Algılama Cihazlarının tesis edilmesi mecburiyeti konulmuştur. Tehlike Bölgeleri yine 3 bölge altında toplanmış olmakla beraber ( 0, 1, 2 ) açılımlarındaki ifadelerde değişiklikler görülmektedir.

Taşınabilir söndürme tüplerinin sayısının belirlenmesinde ‘'...mekanlarda var olan durum ve risklere göre'' ibaresi aynı kalmakla birlikte daha önceden bahsettiğimiz Tehlike sınıfları esas alınmıştır. Buna göre "Düşük tehlike sınıfında her 500 m2, orta tehlike ve yüksek tehlike sınıfında her 250 m² yapı inşaat alanı için 1 adet olmak üzere, uygun tipte 6 kg'lık yangın söndürme tüpü bulundurulması gerekir.'' Denilmiştir. Tehlikeli Maddelerin Depolanması ve Kullanılması kısmında belirtilen mevzuat ( 1973 ve 1987 de çıkarılan Tüzükler) yerine ‘'ilgili mevzuat ve standartlara uyulur ‘' şeklinde genel bir ifade kullanılmıştır. Örneğin;Periyodik testler ve bakım (Genel madde) bölümünde ‘' Bu Yönetmelikte öngörülen yangın söndürme sistemlerinin, bina sahibi, yöneticisi veya bunların yazılı olarak sorumluluklarını devrettiği bina yetkilisinin sorumluluğu altında, ilgili standartlarda belirtilen sistemin gerektirdiği periyodik kontrole, teste ve bakıma tabi tutulması şarttır.'' denilerek yapılacak işlemleri ‘'ilgili standartlar'' a atıf yapmıştır.

Yanıcı Sıvılar yerine ‘'Yanıcı ve Parlayıcı Sıvılar'' tanımı getirilmiştir.

Ekiplerin Kuruluşu, Görevleri ve Çalışma Esasları Bölümünde yer alan Ekiplerin kuruluşunda da değişiklikler olmuş 10 bağımsız bölüm yerine 30.50 m den fazla ibaresi gelerek aşağıdaki şekilde belirtilmiştir;

Yapı yüksekliği 30.50 m.'den fazla olan konut binaları ile içinde 50 kişiden fazla insan bulunan konut dışı her türlü yapıda, binada, tesiste, işletmede ve içinde 200'den fazla kişinin barındığı sitelerde aşağıdaki acil durum ekipleri oluşturulur.

a) Söndürme ekibi,

b) Kurtarma ekibi,

c) Koruma ekibi,

ç) İlk yardım ekibi.

Eğitim konusunda ise; Acil durum ekiplerinin personeli; bina sahibi, yöneticisi veya amirinin sorumluluğunda yangından korunma, yangının söndürülmesi, can ve mal kurtarma, ilk yardım faaliyetleri, itfaiye ile işbirliği ve organizasyon sağlanması konularında, mahalli itfaiye ve sivil savunma teşkilatlarından yararlanılarak eğitilir ve yapılan tatbikatlar ile bilgi ve becerileri artırılır. Ekip personeli ile binadaki diğer görevliler, yangın söndürme alet ve malzemelerinin nasıl kullanılacağı ve en kısa zamanda itfaiyeye nasıl ulaşılacağı konularında tatbikî eğitimden geçirilir. Binada senede en az 1 kez söndürme ve tahliye tatbikatı yapılır.

Denilmiştir.

Daha önce Yönerge olarak ifade edilen kavram ‘'İç Düzenleme'' olarak aşağıdaki şekliyle yer almıştır.

Yangın önleme ve söndürme konusundaki iç düzenlemelerde; bu Yönetmelikte yer alan hususlardan, acil durum ekiplerinin sayısı, personelin adı ve görevleri, ihtiyaç duyulan araç, gereç ve malzemenin cinsi ve miktarı, söndürme araçlarının kullanma usulleri, eğitim ve bakım hususları, nöbet hizmetleri ile gerek görülecek diğer hususlar düzenlenir. Bina yerleşimini, bina iç ulaşım yollarını, yangın bölmelerini, yangın duvarlarını, yatay bölmeleri, cepheleri, söndürücü sistemi, uyarıcı sistemi ve su besleme üniteleri ile itfaiyeye yardımcı olabilecek diğer hususları gösterir plân ve krokiler bu düzenlemelere eklenir.

Yangın önleme ve söndürme konusundaki iç düzenlemeler yapı, bina, tesis ve işletmenin sahibi, yöneticisi veya amiri tarafından yürütülür.

Yönetmeliğin sonlarında ise Mevcut Yapılar Hakkında Uygulanacak/Uygulanmayacak Hükümler,Mevcut Binalar İçin Özel Hükümlere yer verilmiştir. Örneğin, Tehlikeli maddelerin depolanması ve kullanılması ile ilgili olarak, ‘'Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarihten önce ilgili mevzuata uygun şekilde yapılarak yapı ve işletme ruhsatı almış olan tehlikeli maddeler ile ilgili yerlerde, asgari emniyet mesafeleri hariç olmak üzere, yangın güvenliği ile ilgili diğer hususlar ve alınması gerekli tedbirler için bu Yönetmelik esas alınır.‘' denilmiştir. Böylece, bir önceki yönetmeliğe uygun olarak kurulan tesislerdeki mesafelerin (örneğin depolar arası mesafe) tekrar değiştirilmesi önlenmiştir.

Şu anda hepimizin mevcut binalarda yaşadığı göz önüne alındığında bu bölümde yer alan hususlar dikkatle incelenmeli,irdelenmeli ve gereği buna göre yapılmalıdır.

Şüphesiz, diğer konularda olduğu gibi bu yeni Yönetmelik konusunda da bir sıkıntı yaşanacağı muhakkaktır. Her şeyden önce yine'' eski-yeni ‘'mevzuat kargaşası yine gündeme gelecektir. Örneğin İSİG Tüzüğüne ( 1475 ) göre (madde 131 ) '' İşyerlerinde 6 (altı) ayda bir alarm ve tahliye denemeleri yapılacak ...'' derken, bu Yeni Yangın Yönetmeliğinin 129.maddesinde ise ‘'Binada senede en az 1 kez Söndürme ve Tahliye Tatbikatı yapılır...'' denilmektedir.

Bunun yanı sıra 2002 Yangın Yönetmeliğinde okullarda, müzelerde, kreşlerde ve bütün eğitim kurumlarında ‘'yangın algılama dedektörleri" zorunlu değilken, Yeni Yangın Yönetmeliğinde alan ve yükseklik sınırlamaları ( 5000 metrekareden büyük,yapı yüksekliği 21.5 metre fazla ise ) getirilerek özel durumlar için dedektör zorunluluğu getirilmiştir.

Yönetmelik hazırlanırken birçok yönetmelikten yararlanıldığı görülmektedir.Yapı malzemeleri, söndürme sistemleri, elektrik sistemleri, duman kontrolü ve yönetmeliğin birçok bölümünün Avrupa Birliği Normları (dedektör zorunluluğu tablosunda Singapur Yönetmeliğinden yararlanılmıştır ) esas alınarak hazırlandığı da göz önüne alınıldığında bunların olduğu gibi ülkemizde uygulanması sürecini birlikte göreceğiz ve yaşayacağız.

Ama şunu unutmamalıyız ki, bu konuda da yapılacak ilk iş "Risk Değerlendirmesi"nin yapılması ve bunun her aşamada kullanılmasıdır.

Yangınsız, kazasız, sağlıklı günler dileriz.