| İş Kazaları ve Meslek Hastalıkları 2007 Verileri
|
 |
 |
|
| İŞ KAZALARI VE MESLEK HASTALIKLARI
2007 İSTATİSTİKLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ | Mustafa Yazıcı
Makina Mühendisi
RİSK MED Uzmanı |
Bu yazımızda, İş Kazaları ve Meslek Hastalıkları konusunda çok geç de olsa yayımlanan 2007 istatistiklerine değineceğiz. 2008 yılı verilerinin ise hâlâ yayımlanmamış olması nedeniyle, yorumlarımız 2006 yılı istatistikleri ve 2007 istatistiklerinin karşılaştırılması ile sınırlı olacaktır. 2007 yılı verilerine göre İş Kazaları ve Meslek Hastalıkları vakalarının dağılımı şöyledir:
İş Kazası:
Kadın | 4.121 | Erkek | 76.481 | Toplam: | 80.602 |
Meslek Hastalığı:
Kadın | 11 | Erkek | 1.197 | Toplam: | 1.208 |
Bu verilerin, iş yerinde çalışan toplam 8 milyon 505 bin 390 sigortalı çalışanın baz alınarak hazırlanan veriler olduğunun gözden kaçırılmaması gerekir.
İş Kazası veya Meslek Hastalığı sonucu ölümlerin dağılımına bakıldığında:
İş kazası | 1.043 | Meslek hastalığı | 1 | Toplam: | 1.044 |
2007 yılında hayatını kaybeden 1.044 işçimizden sadece 1 (bir) tanesinin meslek hastalığı sonucu ölümü, bu konuda tutulan kayıtların ve takibinin ne ölçüde yapıldığının bir göstergesidir. (2008 yılında Kot Taşlama işçilerinde görülen vakaların 3-5 bin kişiyi etkilediği ifade edilmektedir. ) Ayrıca; bu konu farklı bir meslek grubunun konusuna girmesine rağmen, yazının ilerleyen satırlarında bu konuya tekrar dönülecektir.
2007 yılı iş kazaları ve meslek hastalıkları vakaları ile bunların sonucu oluşan ölümleri sayısal olarak verdikten sonra, detaylara ve yorumlara yer verecek olursak;
İş Kazası ve Meslek Hastalığı Vakalarının Meslek Gruplarına Göre Dağılımı Tablosuna baktığımızda, toplam 80.602 iş kazasından bazıları;
Şirket Müdürleri | 3.509 | Metal İşleme ve Makina ile İlgili İşlerde Çalışan Sanatkârlar | 14.797 | Tesis ve Makina Operatörleri ile Montajcılar | 16.372 | Nitelik gerektirmeyen işlerde çalışanlar | 23.490 |
Bu verilerden; iş kazasına maruz kalan Üst Düzey Yöneticiler ve Müdürlerin hiç de azımsanmayacak (yüzde 4,3) bir oranda oldukları görülmektedir. Bunların detayları bilinmemekle beraber, bizatihi üretimin içinde yer alan Mühendisler bu gruba girmektedir.
- Metal İşleme ve Makina ile ilgili işlerde çalışanlarda bu oran yüzde 18,36,
- Tesis ve Makina Operatörleri ve Montajcılarda ise bu oran yüzde 20,3 olarak görülmektedir.
- Nitelik Gerektirmeyen İşlerde çalışanlarda ise bu oran yüzde 29,1'dir.
İlk üç gruba giren meslekleri genelde nitelikli iş gücü olarak nitelendirecek olursak, sadece bunların oranı yüzde 43'tür.
Burada tüm meslek grupları ele alınmamış olup, vurgulanmak istenen İş Kazalarına sadece Nitelik Gerektirmeyen İşlerde çalışanların (yani, vasıfsız işçi) maruz kalmadığının ortaya konulmasıdır. Bu verilerle birçok yorum yapılabilir. Birkaç yorum yapacak olursak; İş Sağlığı ve Güvenliği bilincinin temel eğitimle birlikte ele alınması, meslek okulları ve üniversitelerde konuya yer verilmesi, iş hayatında yöneticiler de dahil tüm çaışanların eğitimden geçmeleri ve konuyu kavradıktan sonra iş yerlerinde gerekli önlemleri almaları gerektiğidir. İş Sağlığı ve Güvenliği hizmetleri tepeden başlamalıdır. İş yerlerinde yönetimlerin bu konuya önemle eğilmeleri çok önemlidir. İşveren ve yöneticilerin de bu verileri yorumlamaları gerekir.
İş Kazalarının Kaza Sebeplerine Göre Dağılımı Tablosundaki bazı verilere bakıldığında, toplam 80 bin 602 iş kazasının dağılımı şöyledir:
Taşıt kazaları | 2.930 | Kişilerin düşmesi | 9.469 | Makinaların sebep olduğu kazalar | 11.686 | Patlama sonucu çıkan kazalar | 601 | Normal sınırlar dışındaki ısılara maruz kalmak veya temas etmek | 1.597 | Düşen cisimlerin çarpıp devirmesi | 13.105 | Bir veya birden fazla cismin sıkıştırması, ezmesi, batması, kesmesi | 28.066 | Elektrik akımından ileri gelen kazalar | 402 | Kaynak yaparken meydana gelen kazalar | 346 | Diğer nedenler | 8.136 |
Burada yine makina ile çalışma sırasında kazaya maruz kalan kişi sayısı ön plana çıkmaktadır. Makinaların sebep olduğu kazalar yüzde 14,5 olarak görülürken, düşen cisimlerin çarpıp devirmesi alt başlığında yer alan taşıma işlemi sırasında taşınan cisimlerin düşmesi sonucu oluşan kazaların sayısı 6,998 olarak görülmektedir.
Yani, Makinalı Çalışmalarda İş Sağlığı ve Güvenliği önlemleri yine ön plana çıkmaktadır. Makina koruyucuları, makina ile çalışan personel, kaynakçı, bakımcı gibi personelin eğitimlerinin bir an önce yapılması, bu iş yerlerinde acil önlemlerin alınması gerçeğini bu veriler bir kez daha ortaya koymaktadır.
İş Kazası Sonucu Oluşan Yaranın Vücuttaki Yeri, Tablosuna yine 80,602 toplam iş kazası göz önünde bulundurularak bakıldığında dağılım şöyledir:
Kafa | 4.239 | Sırt | 2.572 | Gövde ve iç organlar | 1.907 | Üst Ekstremiteler (Omuz, Kol, Bilek, El, Parmak vb.) | 43.290 | Alt Ekstremiteler(Kalça,Bacak,Ayak Bileği,Ayak,Ayak Parmakları vb.) | 20.207 |
Bunların alt başlıklarına inildiğinde ise Kafadaki yaranın 1,695'inin Göz/Gözlerde, 1,207'sinin yüzün diğer yerlerinde olduğu görülmektedir. Bu da bize başta Makina Koruyucuları olmak üzere, Göz ve Yüz Koruyucuları ile El ve Ayak koruyucularının dahi kullanılmadığını göstermektedir.
İş Kazası Sonucu Oluşan Yaranın Çeşidi ,tablosuna bakıldığında göstergelerden bazıları ;
Kırıklar | 10,188 | Çıkıklar, Burkulma ve İncinmeler | 7,455 | Yüzeysel Yaralanmalar ve Açık Yaralar | 35,863 | Ezik ve Çürükler | 17,257 | Göze veya Doğal Vücut Boşluklarına Yabancı Cisim Kaçması | 1,094 | Yanmalar, Kimyasal Yanma, Kaynar su ile Haşlanma ve Donma | 2,513 | Akut Zehirlenmeler ve Enfeksiyonlar | 270 |
Olarak görülmektedir ve bu durum bizatihi iş yerlerinde Sağlık Biriminin olması gerektiğinin bir göstergesidir. Yukarıdaki istatistikler, kazaya uğrayanların bilinçli bir şekilde iş yerinde ilk müdahalelerinin gerektirdiğini göstermektedir.
Meslek Hastalıkları Sonucu Teşhis Olunan Hastalık ,tablosundan bazı verilere baktığımızda ise toplam 1,208 teşhisten;
Nitroz Gazları | 63 | Fosfor ve Anorganik Fosfor Bileşikleri | 15 | Kurşun ve Kurşun Tozları | 54 | Slikoz ve Slikotuberküloz | 1.000 |
Olarak görülmektedir. İstatistiklere ilk bakıldığında 2007'de 1,208 meslek hastalığından 1.000 adedinin slikoz ve slikotuberkülozdan kaynaklandığı göze çarpmaktadır. Türkiye'de meslek hastalıkları; gerek tanısının konulması ve tedavinin düzenlenmesi gerekse rehabilitasyonunun sağlanması açısından çok sorunlu bir alandır. Daha da önemlisi; meslek hastalıklarının önlenmesine ilişkin herhangi bir kamusal eylem planımız yoktur. Sanki görünmeyen bir el, uzun yıllar boyunca meslek hastalıklarının bu ülkede gündeme getirilmesini ‘çok başarılı' bir biçimde engellemiş gibidir.
Meslek Hastalıklarının İş Yerinde Çalışan Sigortalı Sayılarına Göre Dağılımı ve Oranına bakıldığında durum şöyledir:
2006 Yılı Zorunlu Sigortalı Sayısı | Toplam | Oran | 7.818.642 | 574 | 0,007 | 2007 Yılı Zorunlu Sigortalı Sayısı | | | 8.505.394 | 1.208 | 0,014 |
Meslek hastalıkları sayısının ve oranının 2 (iki) kat arttığı görülmesine rağmen, bu sayıların gerçekle bir ilgisinin olmadığı herkes tarafından bilinmektedir.
İş Kazalarının İş Yerinde Çalışan Sigortalı Sayılarına Göre Dağılımı tablosuna bakıldığında ise durum şöyledir:
İş yerinde sigortalı sayısı | Zorunlu sigortalı sayısı | 2006 | Zorunlu sigortalı sayısı | 2007 | 1-3 | 1.077.294 | 18.229 | 1.141.161 | 18.791 | 4-9 | 1.211.144 | 7.359 | 1.290.046 | 7.357 | 10-20 | 1.026.036 | 11.243 | 1.243.440 | 12.037 | 21-49 | 1.380.351 | 11.302 | 1.524.523 | 11.364 |
İş sağlığı ve güvenliği ile ilgili mevzuatta çalışan sayısı "50 ve daha fazla işçi çalıştırılan iş yerlerinde" şeklinde ifade edildiğinden, yukarıdaki tabloda 50'ye kadar işçi çalıştıran iş yerlerindeki kazalar ele alınmıştır.
Toplamda durum şöyledir:
Zorunlu Sigortalı Sayısı (2006) | 7.818.642 | İş Kazası (2006) | 79.027 | Zorunlu Sigortalı Sayısı (2007) | 8.505.390 | İş Kazası (2007) | 80.602 |
Şimdi tekrar, 1-49 arasında işçi çalışan iş yerlerine dönecek olursak; herşeyden önce 2006 yılı verilerine göre çalışanların yüzde 60'ı, 2007 yılı verilerine göre de yüzde 61'i bu iş yerlerinde çalışmaktadır. İş kazaları da buna paralel gitmekte; 2006 yılında iş kazalarının yüzde 60.90'ı, 2007 yılında ise yüzde 61.47'si bu iş yerlerinde olmaktadır. Dolayısıyla, bu tür işletmelerde İş Sağlığı ve Güvenliği hizmetlerinin ön plana çıkarılması gerekirken, tüm düzenlemeler bu iş yerlerini kapsamamaktadır. Oranların artmış olması da buraya özel önem verilmesini zorunlu kılmaktadır. Küçük iş yerlerinin yan yana gelerek (çalışan sayısı 99'a kadar) kendi içlerinde "Ortak İş Sağlığı ve Güvenliği Kurulları" oluşturmaları özendirilmeli, bu konularda yasal düzenlemeler yapılmalı ve ekonomik olarak da desteklenmelidir.
İş Kazalarının Meydana Geldiği İş Saatlerine Göre Dağılımı tablosuna gelince, toplam 80,602 iş kazasının saatlere göre dağılımı şöyledir:
1. saat 12.696
2. saat 11.771
3. saat 12.694
.
.
8. saat 11.317
9. saat + 0
Bilindiği gibi, iş kazaları işe ilk başlangıç saatleri ile işin son saatlerinde daha yoğun yaşanmaktadır. Ancak, burada işin ilginç yönü; 8'inci saatten sonra hiçbir iş kazasının yer almamasıdır. Herkesin bildiği bir gerçek vardır ki; işçiler 8 saatten fazla çalıştırılmakta ve bu çalışma saatlerinde de iş kazaları, hatta ölümler olmaktadır.
Son olarak , İş Kazası veya Meslek Hastalığı Sonucu Ölümlerin Ölüm Sebebine Göre Dağılımı tablosuna bakıldığında,
Ölüm Sebebi | 2003 | 2004 | 2005 | 2006 | 2007 | İş kazası | 810 | 841 | 1.072 | 1.592 | 1.043 | Meslek hastalığı | 1 | 2 | 24 | 9 | 1 | Toplam | 811 | 843 | 1.096 | 1.601 | 1.044 |
Sadece bu sayıları görmekteyiz. Herkesin yapacağı bir yorumu vardır ve olmalıdır.
Son olarak, iş kazaları ve meslek hastalıklarının önlenmesinin mümkün olduğunu vurgulayarak, tüm çalışanlara kazasız, sağlıklı günler diliyorum.
|
|
|
